«Rat race»: ο όρος στα ελληνικά αποδίδεται ως «η μάχη της καθημερινότητας».
Αναφέρεται στην καθημερινή ζωή του σύγχρονου ανθρώπου, μέσα από το αέναο κυνήγι υλικών αγαθών, status, και μιας κατάστασης ‘’ευτυχίας’’ που φαίνεται να μην διαρκεί ποτέεε;;;;
Η παραπάνω μικρού μήκους ταινία του Steve Cutts με τίτλο ‘’Happiness’’ έχει στόχο να μας κεντρίσει το ενδιαφέρον, να μας προβληματίσει, και ίσως να μας αφυπνίσει σχετικά με τον σύγχρονο τρόπο ζωής του 21ου αιώνα.
To παραπάνω animation απεικονίζει πιστά την συσχέτιση της ανθρώπινης ζωής με εκείνη των αρουραίων.
Αν το σκεφτούμε θα δούμε ότι θυμίζει αρκετά την καθημερινή ρουτίνα του σύγχρονου ανθρώπου στα άστη, τους γρήγορους ρυθμούς της πόλης, το μποτιλιάρισμα στους δρόμους, τον υπέρ-συνωστισμό στο μετρό
και μια καθημερινότητα στον αυτόματο!..…όπου ο χρόνος επιταχύνεται…και οι κοινωνικές πιέσεις όλο αυξάνονται.
‘’Πως ξεκίνησε το ‘’Rat race’’;
Μετά την βιομηχανική επανάσταση , την τεχνολογική πρόοδο, την παραγωγή των μηχανών, και ενός πιο επιταχυμένου εργασιακού μοντέλου ζωής, όπου ο χρόνος παράγει χρήμα, ο καπιταλισμός με στόχο την επιδίωξη υλικού πλούτου κυριαρχεί, και το καταναλωτικό σύστημα δημιουργεί όλο και περισσότερες ανάγκες για καταναλωτικά αγαθά, καλλιεργώντας έτσι ένα εύφορο έδαφος για τον ατέρμονο κύκλο του rat race.
Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε το ‘’rat race’’ τον αγώνα των αρουραίων στον τροχό να κυνηγούν το τυράκι τους….
→ με εκείνη των ανθρώπων στον τροχό ζωής, να κυνηγούν τα προς το ζην, την ευτυχία, τα χρήματα, και την κοινωνική καταξίωση.
Σωστά;
Ανάλυση της ταινίας:
Είδαμε ότι οι αρουραίοι στην παραπάνω ταινία αναπαρίστανται στρυμωγμένοι στα βαγόνια του μετρό να πηγαίνουν στην δουλειά τους.
Οι στάσεις του μετρό έγραφαν σαν προορισμό ‘’Nowhere’’; Δηλαδή με προορισμό το πουθενά;;
Οι αρουραίοι ερχόμενοι σε επαφή με διαφημιστικά σλόγκαν – ‘’Happiness, buy it today’’! ή ‘’ Happiness: without it you’re nothing’’ – σπεύδουν να αγοράσουν το νέο iPhone, για το οποίο κονταροχτυπιούνται ή για τα νέα προϊόντα που τους υπόσχονται την πολυπόθητη ευημερία.
Ταυτίζοντας έτσι στον νου του καταναλωτικού κοινού, την αγορά αγαθού με την έννοια της ευτυχίας, της αποδοχής και της αίσθησης αυτό-αξίας!
Η ευτυχία όμως στην ταινία, φαίνεται να είναι προσωρινή…φθίνει γρήγορα, και έτσι γεννιέται γρήγορα μια νέα ανάγκη προκειμένου να είναι πάλι χαρούμενο το ποντικάκι!
Έτσι, καταλήγει στο ποτό, να ξεχάσει τα προβλήματα του, θυμίσου: ‘’Drink, forget, smile’’ και τέλος στα ‘’happy meds’’ …για λίγες στιγμές ευτυχίας… στην ‘’χώρα των θαυμάτων’’.
Το τέλος, τον βρίσκει προσγειωμένο στην πραγματικότητα, να κυνηγά λυσσαλέα ένα χαρτονόμισμα.
Το χαρτονόμισμα όλο του ξεφεύγει…αλλά τελικά καταφέρνει και το πιάνει χαρούμενος!!
– Που να ήξερε όμως ότι αυτό θα τον παγιδεύσει σε μια εργασιακή καθημερινότητα, όπως πολύ εύστοχα αναπαρίστανται, δεμένο με την οθόνη του υπολογιστή….πιασμένος τελικά στην φάκα του!!;;; – και δεμένος με τις ”κάλπικες ανάγκες του” ίσως;;
”Τι είναι όμως αυτό που θα μας έκανε να βγούμε από τον φαύλο κύκλο του rat race”;
Αρχικά να κατανοήσουμε πως λειτουργεί το σύστημα, και πως μπορεί ο άνθρωπος μέσω της αυτογνωσίας να αναρωτηθεί:
- «Τι είναι αυτό που πραγματικά δίνει νόημα στην ζωή του;».
- «Ποιες είναι οι αξίες του;» και «ποια τα όνειρα του;»
- «Ποιες είναι οι προτεραιότητες του αυτήν την περίοδο, και τι του δίνει χαρά;»
- «Οι αξίες του είναι ευθυγραμμισμένες με τους στόχους και τα όνειρα του; ή βασίζονται στα κοινωνικά πρότυπα και τις προσδοκίες τρίτων;
- «Η χαρά και η ικανοποίηση προκύπτουν στην ζωή του από εσωτερικά κίνητρα; ή βασίζονται στην εξωτερική επιβεβαίωση;».
Κάποιοι επιλέγουν λιγότερο στρεσογόνες μορφές εργασίας, με μικρότερη πίεση χρόνου, ακόμη υβριδική ή τηλεργασία προκειμένου να ισορροπήσουν την εργασιακή με την προσωπική ζωή, και την αύξηση του ελεύθερου χρόνου τους.
Επίσης επιλέγουν εργασίες που για αυτούς παράγει νόημα, επενδύουν στα ταξίδια, και τις ανθρώπινες σχέσεις, με στόχο να νιώσουν ικανοποίηση και να χτίσουν μακροχρόνια ευημερία.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ορισμένοι επιλέγουν να επιστρέψουν στον τόπο καταγωγής τους για μια πιο ήρεμη και γαλήνια ζωή, με ποιότητα και ήπιους ρυθμούς διαβίωσης, μακριά από τα άγχη και την βαβούρα της μεγαλούπολης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί (Majken Jul Sørensen, 2020) στο άρθρο με τίτλο «Resisting the rat race» η μετανάστευση των κατοίκων της Σουηδίας του 2020 από τις πόλεις σε αγροβιόπους. Περιγράφει ότι τα άτομα επιλέγουν συνειδητά να φύγουν από τις μεγάλες πόλεις και να εγκατασταθούν σε αγροβιότοπους της Σουηδίας, προκειμένου να ζήσουν μια καθημερινότητα μακριά από το burn out, τα υψηλά επίπεδα άγχους, τους γρήγορους ρυθμούς της πόλης, τον υπερκαταναλωτισμό, και τα άγχη ‘’του να συμβαδίζεις με τους άλλους’’ όπως περιγράφουν χαρακτηριστικά. Ένας τέτοιος τρόπος ζωής οδηγεί στην κατάθλιψη, την αποξένωση, το στρες, και μειώνει τα επίπεδα ευημερίας. Αντί αυτού οι κάτοικοι διαλέγουν έναν μινιμαλιστικό τρόπο ζωής, καλλιεργώντας φάρμα με ζώα, παράγοντας έτσι τα δικά τους προϊόντα. Δημιουργούν μια ζωή βασισμένη στην αυτάρκεια, την εκούσια απλότητα και γαλήνη κοντά στην φύση και τα ζώα.
